hybridmen

Neredeyse hepimiz, beynimizi daha etkin kullanabilmenin ve daha zeki olabilmenin yollarını ararız; ne kadar zeki olursak olalım.

Uplifers olarak bir araya getirdiğimiz bilimsel olarak kanıtlanmış 25 maddelik listede; televizyon izlemek ya da motosiklet kullanmak gibi ilginç önerilerden, beyninizi güçlendirmenize yardımcı olacak besin takviyelerine kadar birçok farklı şey var. Zekanız üzerindeki etkisini bilerek ya da bilmeyerek zaten yapıyor olduklarınızın dışındakilere bir göz atmanızı tavsiye ederiz.

Neler yapabilirsiniz?

Aşağıdaki aktivitelerin bir kısmı, beyninizin daha sağlıklı kalmasına yardımcı olurken, diğerleri bilişsel yeteneklerinizi geliştirmenizi sağlıyor.

Belli türdeki televizyon şovlarını izleyin. “Everything Bad is Good for You: How Today’s Popular Culture Is Actually Making Us Smarter” kitabının yazarı Steven Johnson’a göre; tutarlı ancak karışık bir senaryosu olan, ana karakter bakımından zengin ve kurgusunu hemen çözemeyeceğiniz tarzda programlar, zekanızı geliştiriyor. Bir kaç örnek vermek gerekirse; House M.D, 24, Mentalist, Six Feet Under gibi.

Video oyunları oynayın. Oynadığınız tüm oyunlar bu tezi doğrulamayacaktır. Ancak yapılanaraştırmaların sonuçları, zeka geliştirme odaklı bilgisayar oyunları oynayan 9-10 yaş çocukların, sınıf içi davranışlarının ve matematik kabiliyetlerinin geliştiği yönünde. Eğer oyun oynamayı seviyorsanız; rakamlar içeren, problem çözme becerisi gerektiren ve hafıza oyunlarını tercih edebilirsiniz.

Müzik dinleyin. Yapılan araştırmalar, müzik dinlemenin hafızayı güçlendirdiği, matematik ve fen bilimlerine olan yeteneği de arttırdığı yönünde. Müzik dinlemek ayrıca, odaklanma kabiliyetini geliştiriyor ve rahatlamanızı sağlıyor. Daha fazla etki için, yabancı dilde müzik dinlemeyi ve şarkıların sözlerini ezberlemeyi deneyebilirsiniz.

Sosyal etkileşim. Discover Magazine’de yayınlanan bir araştırma sonuçlarına göre, sosyal etkileşim sinaptik aktiviteyi arttırarak beynimizi daha etkin kullanmamıza yardımcı oluyor. Etkileşim sonrası uyumak ise, gereksiz sinapsları aradan çıkararak olumlu etkileri olanları güçlendiriyor. Bu araştırma meyve sinekleri üzerinde yapılmış olsa da, sosyal aktivitenin insan beynini geliştirdiğini reddetmemiz mümkün değil.

Motosiklet kullanın. Nintendo’nun oyunları geliştiricisi Ryuta Kawashima; 40-50 yaş arası motosiklet ehliyeti  olan Japon erkekleri üzerinde yaptığı araştırmada; katılımcıları, her güne işe giderken motosiklet kullanan ve kullanmayanlar olarak ikiye ayrılmış. Motor kullananlar, kavrama becerilerinde gelişme göstermelerinin yanı sıra, iş yerinde daha az hata yaptıklarını ve daha mutlu olduklarını da belirtmiş.

Gün boyunca su için. Su içmenin vücut için ne kadar faydalı olduğu ortada. Yakın zamanda yapılan bazı araştırmalar ,  gün boyu su içmenin vücuda olan faydasının yanı sıra; vücudun sıvı dengesini ayarlayarak, oksijen ve besinleri beyne daha etkin şekilde taşıdığını gösteriyor.

Yeterli uyku alın. Her gün yeterli uykuyu almak (bünyeye göre değişmekle beraber ortalama 7-8 saat), beynin gün içerisinde yaşananları işleyerek hafızayı güçlendiriyor ve nöronların daha etkin şekilde çalışmasına yardımcı oluyor. Zekanızı uykuyla güçlendirebilmek için; kendiniz için optimum uyku süresini bulmanız, sağlıklı bir uyku için spor yapmanız ve yatmadan önce kafein ve alkol alımını durdurmanız gerekiyor.

Dizi ve seriler içeren hafıza egzersizleri yapın. Psikolog Susanne Jaeggi tarafından zekayı geliştirmek için geliştirilen bu egzersizleri (dual n-back), birçok oyunda ve çeşitli iPhone uygulamalarında (Brain Workshop, IQ Boost gibi) bulabilirsiniz.

Yabancı dil öğrenin. Birçok araştırma, yabancı dil öğrenmenin genç yaştakiler için önemine odaklanmış olsa da, herhangi bir yaşta yeni bir dil öğrenmek; beynin yeni nöron bağlantıları kurmasını sağlayarak, beyni daha etkin kullanmaya ve zekanın artmasına yardımcı oluyor.

Transandantal meditasyon yapın. Transandantal meditasyon, uygulayıcılarının sesi ve zihni bir araya getirerek huzur ve mutluluk sağlayan mantraları okurken, gözleri kapalı bir şekilde oturması şeklinde uygulanıyor.Araştırmalar, Transandantal meditasyonun lise ve üniversite öğrencilerinin performansını arttırdığını gösteriyor.

Hafızanızı zorlayın. Şehirdeki tüm sokakları ezbere bilmesi gereken taksiciler, bu madde için iyi bir örnek olabilir. Araştırmalar, taksi şoförlerinin, hafıza kullanımı ve zekayı arttırıcı şekilde, normalden daha büyük hipokampüsleri olduğunu göstermiş.

Bulmaca çözün. Düzenli olarak bulmaca çözmek,  zihni açık tutmasının yanı sıra, bunamayı da önlüyor. Eğer yeterince iyi olmadığınızı düşünüyorsanız, kolay olanlardan başlayıp, gittikçe zorlaştırmayı deneyebilirsiniz.

Satranç oynayın. Satranç oynamayı bilmiyorsanız, öğrenmekle başlayabilirsiniz. Öğrencileri satranç oynamaya teşvik ederek zekalarını ve problem çözme becerilerini geliştirmeye yönelik araştırmaların yanı sıra, yetişkinler için de uygulanabilecek eğlenceli bir yol biliniyor.

Yaşlanmak. Araştırmalar, insan beyninin yaşlanmasıyla, belli süreçlerin zekayı geliştirecek şekilde ilerlediğini ortaya koymuş. Yaşlı beyinler, daha çok şey öğrenip daha karmaşık süreçlerden geçtikleri için; beynin iki lobu, birbiriyle daha etkili şekilde çalışmaya başlıyor. Sonuç, 40’larına gelimiş kişilerin beyinleri en yüksek etkinlikle çalışarak, saha bilge ve zeki olmalarına yardımcı oluyor.

Neler yemelisiniz?

Dengeli ve düzenli beslenme, vücut sağlığımız için olduğu kadar, beynimiz için gerekli. Aşağıda listelenen besinler ise, beyin fonksiyonlarını korumada ve zekayı arttırmada daha etkili.

B Vitamini. B vitamini, hafızayı güçlendiriyor ve modu yükseltiyor. Araştırma sonuçları, B vitamini eksikliğinin yetişkinlerde zihinsel faaliyetlerin düştüğünü gösteriyor. Muz, hindi, balık, fasulye, mercimek ve patates gibi B vitamini bakımından zengin besinleri diyetinize eklemenizde fayda var.

E Vitamini. E vitamini, antioksidan olarak çalıştığı için beyin sağlığınızı korumanıza yardımcı oluyor. Ayrıca depresyon düşürücü ve Alzheimer’ı yavaşlatıcı etkisi olan E vitaminini, fındık, lifli yeşil bitkiler, kivi ve mangoda bulabilirsiniz.

Kahvaltı. Kahvaltı günün en sağlıklı öğünü olarak bilinir. Yakın zamanda yapılan araştırmalarla, beyin için de en etkili öğün olduğu kanıtlanmış. Her gün kahvaltı etmek, odaklanma becerisini, hafızayı, yaratıcılığı ve genel performansı arttırıyor.

Balık yağı. Araştırmalar omega-3 yağ asitleri bakımından zengin olan balık yağının, beynin çalışmasına en etkili şekilde yardımcı olan yağ olduğunu gösteriyor.

Yapay renklendirici ve tatlardan uzak durmak. New York’ta bir milyon öğrenci üzerinde yapılan bir araştırmaya göre, yapay tatlandırıcı ve renkler içermeyen besinler tüketen öğrencilerin, IQ ortalamalarının, diğerlerinin %14 kadar üstünde olduğunu göstermiş. Doğal besinler tüketmek, sadece vücudunuz değil, beyniniz için de etkili.

Avokado. Avokado iyi yağlar olarak bilinen tekli doymamış yağlar içerdiğinden, kan dolaşımını arttırıyor. Artan kan dolaşımı etkisiyle beyni güçlendiren avokado, aynı zamanda kan basıncının dengelenmesini sağlayarak bilişsel yetenekleri de geliştiriyor.

Saf yeşil çay. Parlak yeşil renkteki, yeşil  çay tozu olan “matcha”, zihnin açık kalmasını sağlıyor ve odaklanma becerisini arttırıyor. Sağlıklı olması da cabası.

Antioksidanlar. Antioksidan bakımından zengin yiyecekler tüketmek vücuttaki serbest radikallerle savaşarak; odaklanma becerinizi, problem çözme kabiliyetinizi ve hafızanızı güçlendiriyor. Kırmızı renkli meyveler ve enginar, antioksidan içeren lezzetli besinlerden.

Ginkgo Biloba. Antik çağlarda kullanılan bu bitki, beyne kan akışını arttırarak, bunamayı geriletiyor, kısa süreli belleği güçlendiriyor ve odaklanma kabiliyetini arttırıyor.

Et ve balık. Et ve balık tüketimi, vücudunuzun ihtiyacı olan kreatini sağlayarak, hafızayı ve zekayı güçlendiriyor. Kreatin alan sporcuların ve öğrencilerin, fiziksel ve zihinsel faaliyetlerde daha etkili oldukları kanıtlanmış olsa da; takviyeler yerine et ve balık tüketerek doğal yollarla almak daha etkili.

Ginseng. Doğu ülkelerinde zihinsel uyarıcı olarak kullanılan ginseng, Baylor College’da yapılan bir araştırmaya göre, beyni de koruyor. Aynı zamanda Huntington’s ve Parkinson gibi hastalıkların etkisini arttıran toksinlerle de savaşıyor.